Gaziantep Düğün Gelenekleri: Eşsiz Ritüeller
Gaziantep’in eşsiz düğün gelenekleri, sadece birer tören değil. Bu topraklarda yüzyıllardır süregelen bu adetler, aslında toplumsal bağları güçlendiren, aileleri bir araya getiren adeta birer yaşam biçimi. İlk bakışta sıradan gibi görünen bu ritüellerin ardında bambaşka anlamlar yatıyor. Gelin ve damat adaylarının hayatlarını birleştirdiği bu özel günler, Gaziantep’e özgü bir ruh taşıyor. Gaziantep düğün gelenekleri ile ilgili detaylar belli oldu.
Gaziantep’te evlilik yolculuğu, ‘Düğür Gezme’ adı verilen gelenekle başlıyor. Erkek tarafının annesi, akrabalarıyla birlikte gelin adayını evinde ziyaret ediyor. Eğer gelin adayı beğenilirse, bu kez resmi isteme merasimi olan ‘Düğür Gitme’ gerçekleşiyor. Çiçekler, çikolatalar eşliğinde söz kesiliyor. Ardından ‘Söz Alma’ aşamasında sadece yakın akrabalar bir araya geliyor. Bu toplantıda düğün takıları ve alışveriş listesi netleşiyor. Altın takılara büyük önem veriliyor. Ailelerin ekonomik durumuna göre en az iki çift bilezik, küpe, yüzük, saat ve gerdanlık isteniyor. Zengin ailelerde bu sayı dörde kadar çıkabiliyor.
Nişan gününden önce ‘Beklik Takma’ için pazar alışverişi yapılıyor. Nişanlılık döneminde erkek tarafı, özel günlerde tatlılar, kurbanlık etler ve mevsim meyve-sebzeleri gönderiyor. Karşılıklı hazırlanan nişan bohçalarında ise yazma, gömlek, mendil gibi hediyeler yer alıyor. Eskiden düğünden 15 gün önce kadınlar toplanıp gelinlik ve elbiseleri dikerdi. Bu adetin yerini şimdi modern alışveriş aldı. Ancak ‘Yatak Biçme’ geleneği hala sürüyor. Düğünden önceki perşembe günü kadınlar bir araya gelerek yatak yüzlerini, yorganları dikiyor. Bu sırada çalgılar eşliğinde yemekler yenip eğleniliyor.
Düğünlerin Vazgeçilmez Kahramanları
Gaziantep düğünlerinde her şeyin kusursuz işlemesi için özel görevliler bulunuyor. Düğün boyunca tüm maddi harcamalardan sorumlu olan ‘Toy Beyi’ bu kişilerin başında geliyor. Davulcu, çalgıcı ve tören sırasındaki bahşişleri o karşılıyor. Damadın kıyafetinden berber masraflarına, kına ve davulcu bahşişlerine kadar her şeyden ‘Sağdıçlar’ sorumlu. Cumartesi gününden düğün gecesine kadar damadın yanından ayrılmıyorlar. Düğün günü ‘sağdıç çalma’ oyununda damadın elbiseleri saklanıyor ve bahşiş karşılığında geri alınıyor.
Gelin tarafında ise kıyafet ve süslemeden sorumlu bir ‘Yenge’ bulunuyor. Ona da Toy Beyi’nin eşi destek oluyor. Davetlileri ağırlamak, yemek ikramı ve tören akışını yönetmek ise ‘Maşta’ adı verilen kadının görevi. Onun kararlarına herkes uymak zorunda.
Pazar günü yapılan ‘Çeyiz Töreni’nde çeyizler davul zurna eşliğinde sergileniyor. Sandığın üzerine oturan erkek çocuğuna bahşiş veriliyor. Çeyizde meşhur ‘Antep İşi’ dokuması varsa kaynana mutlaka lahmacun hazırlatıyor. Bu, geleneğin önemli bir parçası.
Gelin Alma ve Manevi Dokunuşlar
Kına gecesinde kına tepsisi yedi genç kız tarafından gelinin etrafında döndürülüyor. Gelinin avucuna altın konulana kadar elini açmadığı oluyor. Gaziantep’te damada da kına yakmak yaygın bir adet. Kına gecesini takip eden ‘Gelinci Günü’ ise kadınların damadın evinde eğlenmesiyle geçiyor. Pazar sabahı başlayan gelin alma törenine damadın babası katılıyor, annesi ise gelmiyor.
Gelin evden çıkarken, kardeşinin bağladığı ‘Kemer Bağı’ ve duvağın tutturulduğu ‘Baş Bağı’ için yengeye bahşiş veriliyor. Gelin ayrılırken erkek tarafı çay bardağı, tabak ve kaşık alıyor. Kız tarafı ise arkalarından su döküp şeker, üzüm ve bozuk para saçıyor. Gelin konvoyunun yolu kesildiğinde koç veya bahşiş veriliyor. Gelinin geldiğini kaynanaya önceden haber verene ‘İpekli’ kumaş hediye ediliyor.
Oğlan evine ulaşan gelin, arabadan inmeden hediye talep ediyor. İndikten sonra baba evinden getirdiği bardağı yere atıp kırıyor. Bu, ‘baba evindeki tüm kötü huyları ayağımın altında kırdım’ anlamına geliyor. Kapı eşiğine bal süren gelin, ‘bu evde tatlı olayım’ mesajı veriyor. Odaya girildiğinde damat, mumlarla süslenmiş masada gelinin duvağını açıp altın veya bilezik takıyor. Bu, ‘yüz bağı’ niteliğinde.
İlgili Haberler
