Çingene Kızı’na Kavuştu!

Gaziantep’in dünyaya mal olmuş güzelliği, Zeugma’nın gözbebeği ‘Çingene Kızı’ mozaiği, yıllardır süren hasretin ardından nihayet tam bir kavuşma yaşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığımızın yoğun çabalarıyla, Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan kayıp bir parça, ait olduğu topraklara, Gaziantep’e geri döndü. Bu muhteşem gelişmeyi, Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından duyurdu. ‘Gaziantep’imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık’ ifadeleriyle duyurduğu haber, kentte büyük sevinçle karşılandı. Çingene Kızı parçası gundemine dair onemli bilgiler paylasıldı.

Bu dönen parça, aslında büyük bir bütünün 13. parçasıymış. Daha önce de 12 parça, yine benzer diplomatik ve bilimsel çalışmalarla ülkemize kazandırılmıştı. Düşünsenize, koskoca bir tablo, yıllarca farklı yerlerde dağılmış ve şimdi parça parça bir araya gelme hikayesi yazıyor. Bakan Ersoy’un da belirttiği gibi, bu yeni gelen parça da, Zeugma Mozaik Müzesi’nde zaten sergilenen diğer eserlerle inanılmaz bir stil ve kompozisyon benzerliği taşıyor. Sanki yıllardır birbirini arayan iki dost gibi.
Bilim Dünyası Meraklandı, Bakanlık Harekete Geçti
Bu heyecan verici dönüşün perde arkasında, uluslararası bir bilimsel çalışma yatıyor. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague’nin yaptığı araştırmalar, bu kayıp paneli, büyük ‘Çingene Kızı’ kompozisyonuna ait olabileceği yönünde işaret etmiş. Tabii bu tür bir keşfin peşini bırakmak olmazdı. Eserin bir çevrim içi müzayede platformunda satışa çıkarıldığı bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın dikkatine gelmiş. Prof. Dr. Görkay da hemen durumu Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletmiş.
Bakanlık uzmanları da boş durmamış. Hemen paneli incelemeye almışlar. Kullandıkları tessera renkleri, geometrik bordür yapısı, kompozisyon özellikleri ve eserin sökülme izleri… Hepsi, adeta ‘Ben Çingene Kızı’nın bir parçasıyım!’ diye bağırıyormuş. Bilimsel kanıtlar sağlam olunca, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile ivedilikle temasa geçilmiş. El konulması talebi, bilimsel delillerle desteklenerek yapılmış. Bu süreçte, daha önce ABD’deki Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan 12 parça da, Türkiye’nin elini hukuki olarak çok daha güçlendirmiş.
Hasret Bitiyor, Zeugma Yeniden Tamamlanıyor
Soruşturma tamamlanmış ve o değerli mozaik paneli, sonunda Chicago Başkonsolosluğumuza teslim edilmiş. Ardından, Turkish Cargo aracılığıyla ülkemize getirilmiş. Şu an Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde gerekli işlemler yapılıyor. Kısa bir süre sonra ise, bu özlemle beklenen parça, Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde, kendi ailesiyle, diğer parçalarla yeniden bir araya gelecek. Düşünsenize, yaklaşık 30 yıl önce, yani 1998’de, Zeugma Antik Kenti’nde yapılan kurtarma kazılarında ortaya çıkan o devasa tablonun bir parçası, yıllarca başka bir kıtada yaşamış ve şimdi yuvasına dönüyor.
O büyük taban mozaiği, 9,25 metreye 13,50 metre boyutlarında. Ve bizim hepimizin ‘Çingene Kızı’ olarak bildiği o büyüleyici Maenad başı tasviri de tam bu mozaiğin içinde yer alıyordu. Yıllar süren bu kayıp ve bulma hikayesi, aslında kültürel mirasın ne kadar değerli olduğunu ve onu korumanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Bu dönüş, sadece bir mozaik parçasının değil, aynı zamanda bir tarihin, bir medeniyetin yeniden tamamlanması anlamına geliyor. Gaziantep’imiz için büyük bir gurur kaynağı!



